Bỏ tem đăng kiểm ô tô: Công nghệ AI sẽ thay thế cách quản lý truyền thống như thế nào?
Kể từ năm 2026, những chiếc tem đăng kiểm dán trên kính lái vốn đã quen thuộc với tài xế Việt hàng chục năm qua có thể sẽ chính thức biến mất. Thay vào đó, một cuộc cách mạng số hóa với sự tham gia của trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ thiết lập một quy trình quản lý thông minh và minh bạch hơn bao giờ hết.
1. Chấm dứt kỷ nguyên “tem giấy”: Bước ngoặt từ 31/12 năm nay
Theo Tờ trình mới nhất gửi Chính phủ vào tháng 2/2026, Bộ Xây dựng đã đề xuất lộ trình khai tử tem kiểm định giấy. Cụ thể:
- Lộ trình thực hiện: Việc cấp tem kiểm định (loại dán trên kính xe) dự kiến chỉ được duy trì đến hết ngày 31/12 năm nay.
- Chứng nhận điện tử: Sau thời điểm này, chủ xe sẽ được cấp giấy chứng nhận kiểm định bản điện tử.
- Số hóa dữ liệu: Thay vì kiểm tra bằng mắt thường qua mảnh giấy dán trên kính, việc quản lý sẽ dựa hoàn toàn trên nền tảng cơ sở dữ liệu số hóa.
Việc loại bỏ tem giấy không chỉ giúp giảm bớt các thủ tục hành chính rườm rà về cấp phát phôi mà còn loại bỏ hoàn toàn rủi ro mất, hỏng hoặc làm giả tem đăng kiểm.
2. Quản lý bằng Camera AI: “Mắt thần” trên mọi cung đường
Câu hỏi đặt ra là: Nếu không có tem dán kính, lực lượng chức năng sẽ kiểm soát xe quá hạn bằng cách nào? Câu trả lời nằm ở Công nghệ giám sát AI.
Dữ liệu kiểm định sẽ được xây dựng theo tiêu chí “Đúng – Đủ – Sạch – Sống”. Hệ thống Camera giao thông thông minh tích hợp AI sẽ tự động quét biển số xe đang lưu thông, đối chiếu tức thì với cơ sở dữ liệu đăng kiểm quốc gia.
- Phát hiện vi phạm thời gian thực: AI có thể nhận diện ngay lập tức phương tiện đã hết hạn đăng kiểm hoặc xe đang trong danh sách bị từ chối kiểm định do nợ phạt nguội.
- Tiết kiệm nguồn lực: Lực lượng CSGT không cần dừng xe kiểm tra thủ công, giúp giảm ùn tắc và tăng tính minh bạch trong xử lý vi phạm.
3. Nới lỏng quy định: Cửa hàng sửa chữa nhỏ có thể kiểm định khí thải xe máy
Một điểm mới đầy tính nhân văn trong dự thảo là lộ trình kiểm định khí thải mô tô, xe gắn máy. Để chuẩn bị cho việc này, các điều kiện kinh doanh đã được nới lỏng đáng kể:
- Giảm diện tích tối thiểu: Diện tích cho một dây chuyền kiểm định khí thải giảm từ 15m2 xuống còn 10m2. Điều này cho phép các tiệm sửa xe, cơ sở bảo dưỡng quy mô nhỏ cũng có thể tham gia dịch vụ.
- Linh hoạt trong kiểm định lưu động: Bỏ yêu cầu trang bị “ô tô chuyên dùng”, các đơn vị chỉ cần phương tiện chuyên chở thiết bị đến địa điểm kiểm tra, giúp tối ưu chi phí đầu tư.
4. Những trường hợp bị “khóa” đăng kiểm theo luật mới
Cập nhật theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, dự thảo quy định 5 trường hợp cơ sở đăng kiểm buộc phải từ chối dịch vụ:
- Theo yêu cầu của cơ quan tố tụng.
- Chủ xe chưa nộp phạt vi phạm hành chính (phạt nguội).
- Thông tin trên giấy đăng ký không khớp với thực tế phương tiện.
- Xe cải tạo nhưng chưa cấp đổi đăng ký.
- Phát hiện làm giả giấy tờ hoặc hồ sơ phương tiện.
Lưu ý đặc biệt: Giấy chứng nhận kiểm định sẽ hết hiệu lực ngay lập tức nếu xe bị phát hiện đã cải tạo trái phép hoặc không đảm bảo an toàn kỹ thuật sau khi đăng kiểm.
5. Lộ trình thực hiện: Ưu tiên xe “già”
Cục Đăng kiểm Việt Nam dự báo cả nước cần khoảng 5.000 dây chuyền kiểm định chuyên biệt. Để tránh gây xáo trộn, lộ trình được đề xuất thực hiện theo từng bước:
- Giai đoạn 1 (1,5 năm đầu): Tập trung kiểm định nhóm xe sản xuất trước năm 2008 (xe trên 18 năm tuổi) – nhóm có nguy cơ phát thải và mất an toàn cao nhất.
- Giai đoạn 2 (2 năm tiếp theo): Mở rộng sang nhóm xe sản xuất trước năm 2017.
Kết luận
Việc bỏ tem đăng kiểm dán kính và chuyển sang quản lý bằng Camera AI là một bước đi tất yếu trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Điều này không chỉ giúp người dân tiết kiệm thời gian, công sức mà còn xây dựng một môi trường giao thông hiện đại, an toàn và công bằng hơn.
Nghị định mới dự kiến sẽ có hiệu lực ngay trong tháng 2/2026. Các chủ xe cần sớm cập nhật thông tin và hoàn tất các nghĩa vụ phạt nguội để việc đăng kiểm điện tử diễn ra thuận lợi.